Negatif bilgi, hedefe gitmeyen yolları gösteren uyarı işaretlerinin toplamı ya da yapılmaması gerekenleri bilme olarak tanımlanabilir. Negatif bilgi; problem çözme, hedefe ulaşma, bilgelik düzeyinde öğrenmede son derece önemli bir yere sahiptir.

Pozitif bilgi hata yapmamızı engelleyen ve onlardan kaçınmamızı sağlayan bilgileri içerirken, negatif bilgi uygulanabilir düzeyde bu bilgiyi kullanabilmemize yani hatalar ile birlikte gelişebilmemize katkı sağlar. Aslında her iki bilgiye de ihtiyacımız olmasına rağmen çevremiz ”ne yapmamız” gerektiğini söyleyen pozitif bilgiler ile doludur. Başarılı olmanın yolları, motivasyon artırmanın yolları vb. hazır tarifler ile başarılı olmamız beklenir. Fakat gözden kaçırdığımız nokta, pozitif bilginin hiç bir zaman tek başına yeterli olamayacağıdır. Hazır tarifler hiç bir zaman başarıyı garantileyemez. Gerçek başarı için sınırlandıran, hayal gücünü baskılayan pozitif bilginin, hataları işin içine katan, risk almayı, yaratıcılığı ve girişimciliği destekleyen negatif bilgi ile tamamlanması gerekir.

Negatif bilgi, kişilerin neyi bilmediklerini fark etmelerine olanak verdiği gibi kişilerin sınırlarını daha net tanımlamayabilmesine de imkan tanır. Ayrıca negatif bilgi, “doğru” ya da “gerçeği” tekrar sorgulamamıza, ulaşılmak istenen gerçek sonucu daha iyi anlamamıza fırsat verir. Bu özellikleriyle negatif bilgi pozitif bilginin alternatifi değil, tamamlayıcısı olarak düşünülmelidir.

Bu tamamlayıcı bilgiden yararlanabilmek için hataları fark etmek, tanımlamak ve çözümlemek gerekir. Çünkü yapılan hatalar ilgiyi potansiyel sorunlara çevirir; çözüm arayışını uyandırır ve gelişmek için kişiyi motive ederler. Bu yüzden negatif bilgi üretilebilen her hata aynı zamanda  ‘akıllı bir başarısızlık’ olarak da nitelendirilir.

İşletmelerin ”öğrenen örgütler” haline gelebilmeleri için yaşanan aksaklıkları, yapılan hataları  incelemesi ve çıkan negatif bilgileri gelecekte aynı hataların tekrar yaşanmaması için kullanmaları gerekir. Hata ve başarısızlıklar sonucu elde edilen negatif bilgi, bireyi yeni ve daha büyük hatalar yapmaktan alıkoyar. Böylece istenmeyen hatalar ”akıllı başarısızlıklara” dönüşebilir. Bunun için yapılması gereken hatalara karşı farkındalık geliştirmek ve onları gelişim sürecine eklemek için gereken sistemleri oluşturmaktır.

4bd4d17e-fd84-4482-bd44-0e1eeb968c4f

Unutulmaması gereken nokta ise şudur: Hata yapma (özellikle telafisi mümkün olmayan durumlarda) negatif bilgi edinebilmek için teşvik edilmesi gereken bir yol olarak düşünülmemelidir. Burada önemli olan, karşılaşılan hataların daha fazla hata yapmayı önleyecek bir şekilde işe koşulmasıdır. Negatif bilginin asıl amacı da zaten budur: Hataların tekrarından korunmak!

Bu sebeple sık karşılaşılan sistematik hataların giderilmesi için yöneticilerin ve çalışanların farkındalık geliştirmeleri, hataların nedenlerini bulabilecekleri ve hataları öğrenme fırsatı olarak kullanabilecekleri bilgi ve becerilere sahip olmaları önemlidir. Hata farkındalığı, karar kalitesini artırmanın yolları ve hatalardan öğrenme gibi konularda eğitimler alınması, işletmelerin daha güçlü ilerlemesine ve gelişmesine zemin hazırlayabilir.

Bahar Akın

It's only fair to share...Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn